Pałac w Nieznanicach w gm. Kłomnice został wybudowany w latach I wojny światowej przez Aureliusza Wuensche. Obecnie pełni funkcje obiektu noclegowego i restauracji. Otoczony jest 3,5 ha parku, w którym znajdziemy staw oraz ogród japoński z fontanną i oczkiem wodnym.

Na miejscu obecnego pałacu od XVI w. istniał dwór, prawdopodobnie obronny, zwany Zameczkiem. Na początku XIX w. stary dwór popadł w ruinę i nie nadawał się już do zamieszkania. W połowie XIX w. majątek odkupił i podniósł z upadku generał Wincenty Krasiński. W 1856 na jego polecenie zbudowany został pałac w stylu klasycystycznym z wykorzystaniem wcześniejszej budowli. Rezydencja była budynkiem jednopiętrowym, przekrytym dachem z pokryciem gontem. Biekt ogrzewany był piecami, oświetlenie lampy naftowe i świece. Sąsiadujący z nim dworek z 1829 przeznaczony został dla jego syna Zygmunta, który mieszkał w nim latem 1857. W 1867, kiedy pałac nie był zamieszkiwany na stałe, przeprowadzono prace remontowe, takie jak przeszklenie okien, naprawę ścian, podłóg i mebli. Po śmierci Zygmunta majątek odziedziczyła córka poety Maria, od 1877 żona hrabiego Edwarda Aleksandra Raczyńskiego. W tym czasie przeprowadzono dalsze prace renowacyjne, które umożliwiły w 1878 zamieszkanie na stałe w rezydencji. Po śmierci Marii w 1884 hrabia Edward Raczyński wyprowadził się z pałacu, który przez dziesięć lat nie pełnił funkcji stałej rezydencji. Rodzina Raczyńskich na początku XX w. przebudowała pałac, nadając mu dzisiejszy kształt. Stanowił ich stałą rezydencję do 1939, kiedy zostali zmuszeni przez okupantów niemieckich do opuszczenia siedziby. Formy nadane rezydencji w czasach Raczyńskich zostały zachowane do czasów obecnych bez większych ingerencji. Wyjątek stanowi tylko wieża, którą częściowo rozebrano na początku II wojny światowej. Jak zostały wspomniane, nieregularny plan wskazuje na wielość etapów przekształceń bryły, której początki można wiązać z okresem średniowiecza i wczesnej nowożytności - najstarsza część pozostaje czytelna w partii północnej. Po 1945 majątek upaństwowiono, a w pałacu przez wiele lat mieściła się szkoła. W pałacu zachowały się oryginalne piece, żyrandole, pojedyncze meble, oraz dębowe schody na wprost wejścia, łączące parter z piano nobile. Obecnie znajduje się on w bardzo złym stanie technicznym i nie można go zwiedzać. Prawa do pałacu roszczą Krzysztof i Stefan Dembińscy, spadkobiercy Raczyńskich, lecz zostały one zakwestionowane przez wojewodę śląskiego.

Ścieżki edukacyjne są idealnym rozwiązaniem dla turystów chcących połączyć przyjemne z pożytecznym, czyli poznawanie przyrody i jej walorów z aktywnością fizyczną. Na terenie Parku Krajobrazowego „Lasy nad górną Liswartą” w Aleksandrii (gm. Konopiska) na szczyt 331-metrowej „Pajdowej Góry” prowadzi ścieżka, która kończy swój bieg u podnóża wieży widokowej, z której rozciąga się widok na cała gminę. Idąc ścieżką na południe od „Pajdowej Góry” dotrzeć można do bagien w Pohulance i Korzonku stanowiących obszar Natura 2000 chroniący torfowiska oraz zbiorniki wodne ze stanowiskami rzadkich gatunków roślin i zwierząt. Gmina Poczesna również zadbała o swoich mieszkańców, tworząc we Wrzosowej ścieżkę dydaktyczną „Na początku była skała”.

Zabytkowy kościół pw. św. Jakuba Apostoła w Dąbrowie Zielonej wybudowano w 1554 r. i obecnie stanowi nawę poprzeczną i prezbiterium dla powstałego w latach 1908–1911 nowego kościoła.

Zarządzane przez Aeroklub Częstochowski lotnisko w Rudnikach, gm. Rędziny umożliwia uprawianie lotnictwa sportowego i rekreacyjnego oraz wykonywanie skoków spadochronowych. Możemy tutaj wziąć udział w ciekawych wydarzeniach związanych z lotnictwem. Warto obejrzeć coroczne Jurajskie Zawody Samolotowe czy własnoręcznie robione latawce podczas ich święta.

Miłośnicy koni mogą udać się do Widzowa w gm. Kruszyna, gdzie pod koniec XIX w. bracia Lubomirscy założyli stadninę koni pełnej krwi angielskiej. Obecni właściciele zrezygnowali z hodowli koni angielskich na rzecz koni sportowych i zajmują się szeroko rozumianym sportem jeździeckim. Stajnię
w Widzowie zamieszkuje ok. 80 koni, w tym koni pensjonowanych.

Powiat częstochowski ma swoją pustynię, położoną w pobliżu wsi Siedlec w gm. Janów. Pustynia siedlecka to pamiątka po czwartorzędowym okresie zlodowaceń. Jej pustynna powierzchnia ma 25 ha,
a tereny zalesione zajmują 30 ha. W niektórych miejscach wydmy dochodzą do 30 m wysokości.
W latach 60-tych XX w. działała tu kopalnia piasku, teraz pustynia stanowi atrakcję dla miłośników sportów motorowych i pustynnych imprez.

Pozostając w tematyce przyrody, w powiecie są aleje obsadzone drzewami pamiętające jeszcze polskich królów. W Konopiskach, Aleją Lipową według podań przejeżdżał król Jan III Sobieski w 1683 r. jadąc pod Wiedeń. Inicjatorem powstania zabytkowej XIX-wiecznej Alei Klonów w Złotym Potoku prowadzącej bezpośrednio z pałacu do Częstochowy był hrabia Wincenty Krasiński. Przy alei w budynku zarządu dóbr złotopotockich, a obecnie Nadleśnictwie Złoty Potok, znajduje się ekspozycja przyrodnicza z terenu Jury. Droga z Borowna w gm. Mykanów do Kruszyny obsadzona jest drzewami owocowymi, jesionami i lipami, jej powstanie datuje się na XIX/XX w.

W obrębie gm. Olsztyn są dwa rezerwaty przyrody. Rezerwat Sokole Góry zajmujący powierzchnię 215 ha z licznymi ostańcami i formami krasowymi. Na jego terenie znajduje się najgłębsza jaskinia na Jurze – Studnisko. Obszar rezerwatu Zielona Góra o powierzchni 19,6 ha stanowi wapienne wzgórze (310 m n.p.m.) pokryte lasem liściastym, skrywające bogatą w nacieki jaskinię w Zielonej Górze. Atrakcyjne widokowo są wzgórza wapienne tworzące Góry Towarne pomiędzy Olsztynem a Kusiętami. Znajdują się tam cztery duże jaskinie oraz inne mniejsze, które są atrakcją dla speleologów. System jaskiń jest łatwy do zwiedzania, ale wymaga odpowiedniego przygotowania, ubioru i oświetlenia.

Jednym z symboli gminy Janów są wapienne ostańce znajdujące się w Rezerwacie Parkowe, z którymi związana jest pewna legenda. Należą do nich: Brama Twardowskiego we wsi Złoty Potok, a przy drodze w kierunku Ostrężnika Diabelskie Mosty – bloki skalne wysokie na ok. 15 m z licznymi głębokimi szczelinami. Rezerwat słynie także z jedynej jaskini, do której można wejść – Groty Niedźwiedzia, w której namulisku odnaleziono m.in. kości niedźwiedzia jaskiniowego, mamuta i lwa jaskiniowego.